Een ingrijpende wijziging
In de zaak voor het Hof waren partijen in 1997 getrouwd op huwelijkse voorwaarden. Daarin was onder meer een periodiek verrekenbeding opgenomen. Kort gezegd moesten de echtgenoten jaarlijks het inkomen dat resteerde na het betalen van de kosten van de huishouding met elkaar verrekenen: de overgespaarde inkomsten. Ook winsten uit de onderneming vielen volgens de huwelijkse voorwaarden onder het periodieke verrekenbeding.
In 2009 en in 2016 werden de huwelijkse voorwaarden gewijzigd. Het periodieke verrekenbeding verviel. Ook werd pensioenverevening uitgesloten. Daarnaast legden partijen in een vaststellingsovereenkomst vast dat zij niets meer van elkaar te vorderen hadden op grond van de oorspronkelijke huwelijkse voorwaarden. Hiermee gaf de vrouw juridisch een aantal belangrijke rechten prijs.
Uitleg notaris toch voldoende?
Een wijziging van huwelijkse voorwaarden is alleen geldig als de wil van de ondertekenaar op dat rechtsgevolg was gericht. Ontbreekt die wil, dan blijft de wijziging alleen in stand als de wederpartij, in dit geval de man, er gerechtvaardigd op mocht vertrouwen dat de verklaring van de vrouw overeenstemde met haar wil.
Het hof oordeelde dat de wil van de vrouw ontbrak en dat de man zich niet op gerechtvaardigd vertrouwen kon beroepen. Bepalend was zijn aanzienlijke kennisvoorsprong: de man had de wijziging in zowel 2009 als 2016 geïnitieerd, na advies van een specialist. Hij had meer verstand van financiële zaken dan zijn vrouw, hield zich binnen het huwelijk bezig met de financiën en opende alle post. Hij wist bovendien dat het periodieke verrekenbeding zou vervallen en dat daarmee ook aanspraken op overgespaarde inkomsten, waaronder opgepotte ondernemingswinsten, verloren konden gaan. De vrouw wist dat niet. Bovendien verkeerde de vrouw volgens het hof in de veronderstelling dat de wijziging vooral was gericht op meer financiële gelijkwaardigheid.
Hoewel op notarissen een waarschuwingsplicht rust voor de gevolgen van wijzigingen van huwelijkse voorwaarden, kon de man zich niet verschuilen achter deze plicht. Volgens het Hof rustte er gezien de omstandigheden op de man zelf ook een verplichting om de vrouw actief te informeren over de nadelen, juist omdat die voor haar zo groot waren. Het gevolg van dat de man dit heeft nagelaten? Beide wijzigingen van de huwelijkse voorwaarden en de vaststellingovereenkomst werden nietig verklaard. Afwikkeling van het huwelijksvermogen moet alsnog plaatsvinden volgens de oorspronkelijke voorwaarden.
Een handtekening is niet het hele verhaal
Een notariële akte geeft natuurlijk belangrijke zekerheid over wat partijen zijn overeengekomen. Wanneer een wijziging tijdens het huwelijk echter grote gevolgen heeft voor één van de echtgenoten, kan ook worden gekeken naar de omstandigheden waaronder die wijziging tot stand is gekomen. Wie heeft het initiatief genomen? Wie wist wat de financiële gevolgen waren? Heeft één van de echtgenoten zich afzonderlijk laten adviseren? Wist de andere echtgenoot welke rechten werden prijsgegeven? En past de uitleg die aan de wijziging wordt gegeven wel bij de juridische gevolgen ervan?
Voor de ondernemer die dacht zijn onderneming te hebben afgeschermd, betekent dit dat die bescherming met terugwerkende kracht weg kan vallen. Deze uitspraak laat zien dat het daarom niet altijd voldoende is om te zeggen: “Maar beide echtgenoten hebben de akte toch bij de notaris getekend?” Een handtekening is het sluitstuk van de akte, maar niet noodzakelijkerwijs het bewijs dat beide echtgenoten ook hetzelfde hebben begrepen.
Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 26 februari 2026: ECLI:NL:GHSHE:2026:522
