Een gezamenlijke juwelierszaak
In deze zaak waren partijen sinds 2000 met elkaar getrouwd. Zij waren gehuwd op huwelijkse voorwaarden met koude uitsluiting. Dat betekent kort gezegd dat er tussen de echtgenoten geen gemeenschap van goederen bestond en dat ieder zijn of haar eigen vermogen behield. Vermogensbestanddelen die aan één van de echtgenoten toebehoorden, vielen in beginsel dus niet automatisch in een gezamenlijk te verdelen vermogen.
In 2006 begonnen partijen samen een juwelierszaak. Zij schreven de onderneming in als vennootschap onder firma (vof), maar legden hun afspraken niet vast in een schriftelijk vof-contract.
Juist vanwege de huwelijkse voorwaarden was de vraag of daadwerkelijk sprake was van een vof van belang. Omdat partijen waren gehuwd op huwelijkse voorwaarden met koude uitsluiting, gaf het huwelijk de andere echtgenoot op zichzelf geen aanspraak op een aandeel in een onderneming die uitsluitend aan één van hen toebehoorde. Als partijen daarentegen daadwerkelijk samen een vof waren aangegaan, had de andere echtgenoot als vennoot wél een eigen positie en aandeel in het ondernemingsvermogen.
Jaren later strandde het huwelijk. Vervolgens ontstond discussie over de onderneming. De man stelde zich op het standpunt dat de onderneming feitelijk van hem was en dat de vrouw geen gelijkwaardige positie als vennoot had. De vrouw stelde zich juist op het standpunt dat partijen samen een vof waren aangegaan en dat zij ieder voor de helft gerechtigd waren.
De rechtbank moest daarom onder meer beoordelen wat partijen in 2006 daadwerkelijk waren overeengekomen. Daarbij was niet alleen van belang wat partijen destijds op papier hadden gezet - een schriftelijk vof-contract ontbrak immers - maar ook hoe zij hun samenwerking vervolgens feitelijk en administratief hadden vormgegeven.
De belastingadviseur als bewijsbron
Omdat een schriftelijke vof-overeenkomst ontbrak, keek de rechtbank naar de feitelijke gang van zaken en naar de manier waarop partijen hun samenwerking door de jaren heen hadden vormgegeven.
Daarbij keek de rechtbank nadrukkelijk naar de administratieve vastlegging. Vaststond dat partijen op advies van hun belastingadviseur de onderneming als vof hadden ingeschreven in het Handelsregister. Daarbij hadden zij opgegeven dat zij beiden zelfstandig bevoegd waren om de vof te binden.
Ook de jaarrekeningen gaven een consistent beeld. In de jaarrekeningen over de periode 2008 tot en met 2023 en in de concept-jaarrekening over 2024 waren steeds afzonderlijke kapitaalrekeningen van beide echtgenoten opgenomen. Volgens de rechtbank is een dergelijke verwerking kenmerkend voor een vof.
Daar bleef het niet bij. In 2024 schreef de belastingadviseur in een e-mail aan de man:
“Jullie zijn een v.o.f. aangegaan en hebben ervoor gekozen om de winst gelijkelijk te verdelen. Het opmaken van een schriftelijk v.o.f. contract vond jij destijds niet nodig. Die overeenkomst is er dus niet.”
De rechtbank zag deze feiten en omstandigheden als belangrijke aanwijzingen dat partijen in 2006 daadwerkelijk hadden beoogd een vof aan te gaan met een verdeling van 50/50.
De administratie en correspondentie van de belastingadviseur kregen daarmee een betekenis die bij het opstellen daarvan waarschijnlijk niet was voorzien: jaren later konden deze stukken worden gebruikt om de juridische verhouding tussen de echtgenoten vast te stellen.
Wat betekent dit voor de adviseur?
De uitspraak is interessant voor accountants en financieel adviseurs omdat zij laat zien dat de administratie niet alleen een financiële functie kan hebben. In een later juridisch geschil kan de administratie ook worden gebruikt om vast te stellen wat partijen met elkaar hebben afgesproken.
Een e-mail die op het moment zelf misschien vooral bedoeld was als praktische bevestiging, kan jaren later ineens bewijswaarde krijgen. Hetzelfde geldt voor de wijze waarop de onderneming in jaarrekeningen en aangiften wordt verwerkt.
Juist wanneer echtgenoten samen ondernemen, kan het daarom van belang zijn dat de administratieve verwerking aansluit bij de juridische werkelijkheid.
Geen contract? Dan wordt de administratie extra belangrijk
De uitspraak betekent uiteraard niet dat de accountant daarmee bepaalt of juridisch sprake is van een vof. Die beoordeling is aan de rechter. Ook is een bepaalde administratieve verwerking op zichzelf niet beslissend.
Wel kan de administratie belangrijke aanwijzingen bevatten over de wijze waarop partijen hun samenwerking jarenlang hebben gezien en uitgevoerd.
Dat wordt vooral relevant wanneer partijen bij een echtscheiding verschillende lezingen geven van het verleden. De vraag “Wat hebben jullie destijds eigenlijk afgesproken?” kan dan niet alleen worden beantwoord aan de hand van een contract. Ook de manier waarop partijen de onderneming jarenlang hebben gevoerd en laten administreren, kan daarbij een rol spelen.
Tot slot
Deze uitspraak laat zien dat de accountant of belastingadviseur soms een belangrijke rol speelt in de bewijsvoering, zonder zelf partij te zijn bij het juridische geschil. De jaarrekening, aangifte of een ogenschijnlijk eenvoudige e-mail kan jaren later ineens een belangrijke aanwijzing vormen voor wat echtgenoten met elkaar hebben afgesproken.
Voor accountants en financieel adviseurs is dat een nuttig aandachtspunt: zorg dat de administratieve verwerking zoveel mogelijk aansluit bij de juridische afspraken en de feitelijke samenwerking. Zeker wanneer echtgenoten samen ondernemen.
Rechtbank Den Haag, 20 mei 2026: ECLI:NL:RBDHA:2026:12851
