Wat was er gebeurd?
Op 10 februari 2024 volgde een vrouw een privépaardrijles op een manege. Ze reed op een paard dat toebehoorde aan een kennis van haar. Het paard was gestald bij de manege, maar was geen eigendom van de manege. Tijdens de les maakte het paard een onverwachte beweging. De vrouw viel en liep een incomplete dwarslaesie op. De vrouw stelde de manege aansprakelijk in haar hoedanigheid als bedrijfsmatig gebruiker van het paard.
De juridische kern: wie is de "gebruiker"?
In het Nederlandse recht is de bezitter van een dier in principe aansprakelijk voor door dat dier veroorzaakte schade (artikel 6:179 Burgerlijk Wetboek). Maar er is een uitzondering: als een ander het dier bedrijfsmatig gebruikt, verschuift de aansprakelijkheid naar de bedrijfsmatig gebruiker (artikel 6:181 BW). De vrouw stelde zich op het standpunt dat de manege het paard bedrijfsmatig gebruikte. Ze betaalde de manege immers voor lessen, ze reed op dit paard, en op het lesrooster van de manege stond dat ze op dit paard reed. De (verzekeraar van de) manege keek hier anders tegenaan. Het kwam uiteindelijk tot een procedure.
Wat de rechter oordeelde
De rechtbank wees de gevraagde verklaring voor recht - dat de manege aansprakelijk was - af. Het paard stond wél gestald bij de manege (de eigenaresse betaalde daarvoor € 6.000 per jaar), maar de manege gebruikte het paard niet. De manege had geen zeggenschap over wie er op het paard mocht rijden. De afspraken over het paard liepen altijd rechtstreeks tussen de eigenaresse en de vrouw, niet via de manege.
De rechter keek naar vijf gezichtspunten:
Kenbaarheid
Was het voor de vrouw duidelijk dat het paard bij de manege hoorde? Nee. Ze kende de eigenaresse persoonlijk en wist dat het haar paard was. Op haar lesovereenkomst had ze zelf aangekruist dat ze "met eigen paard" zou rijden.
Profijt
Had de manege er financieel voordeel van dat ze op dit paard reed? Nee. De manege rekende juist een lager tarief voor lessen met een eigen paard (€ 25) dan voor lessen op een manegepaard (€ 35). Ze betaalde voor de instructeur, niet voor het paard.
Zeggenschap
Kon de manege bepalen wie er op het paard reed of hoe het werd ingezet? Nee. De manege had geen rechtstreeks contact met de eigenaresse en kon het paard niet zelf inzetten.
Verzekerbaarheid
In welke mate lag het op de weg van de manege (of juist de bezitter) om zich te verzekeren tegen schade? Het was volgens de rechtbank aan de eigenaresse en de rijdster zelf om de risico's te dragen en te verzekeren.
Verbondenheid
Was er een nauwe band tussen het paard en de manege? Nee. Het paard stond er alleen gestald, al enige jaren, maar dat maakt het nog geen "manegepaard".
De conclusie: de manege is naar het oordeel van de rechtbank niet de bedrijfsmatig gebruiker van het paard; de manege is dan ook niet aansprakelijk op grond van artikel 6:181 BW.
De deelgeschilprocedure
De uitspraak is gedaan in een deelgeschilprocedure. Dat is een relatief snelle rechterlijke tussenkomst die bedoeld is om een impasse in onderhandelingen in een letselschadezaak te doorbreken, zodat partijen verder kunnen. In de deelgeschilprocedure kunnen partijen een deel van het geschil in een letsel- of overlijdensschadezaak aan de rechter voorleggen en op die manier proberen de onderhandelingen daarna te vervolgen. Het is een effectieve en toegankelijke procedure voor slachtoffers in letselschadezaken of nabestaanden in overlijdensschadezaken.
De les van deze zaak
Deze uitspraak laat zien hoe belangrijk de feitelijke situatie is bij aansprakelijkheid voor dieren. Zelfs als een paard structureel aanwezig is op een manege, betekent dat nog niet automatisch dat de manege als "bedrijfsmatig gebruiker" kwalificeert en in die hoedanigheid met succes aansprakelijk te houden is. De sleutel zit in wie er echt de touwtjes in handen heeft - letterlijk en figuurlijk.
Vragen over aansprakelijkheid?
Aansprakelijkheidskwesties rondom dieren kunnen juridisch complex zijn, zoals deze zaak goed illustreert. De details in de feitelijke situatie - wie het dier gebruikt, wie zeggenschap heeft, welke afspraken zijn gemaakt - kunnen het verschil maken tussen wel of geen aansprakelijkheid. Het is daarom verstandig om bij dit soort vragen tijdig een advocaat in te schakelen. Heb je vragen over een soortgelijke situatie of wil je weten wat jouw juridische positie is? Neem dan gerust vrijblijvend contact op met BVD advocaten.
Rechtbank Midden-Nederland, 22 juli 2026: ECLI:NL:RBMNE:2026:5766
