Onteigening onder de Omgevingswet

Sommige uitspraken zijn op zichzelf al bijzonder omdat ze iets markeren. In deze Afdelingsuitspraak is dat de overgang van het oude onteigeningsregime van Onteigeningswet naar het nieuwe onteigeningsregime van de Omgevingswet. Deze uitspraak is de eerste uitspraken die in hoger gedaan wordt door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Onder de – inmiddels vervallen – Onteigeningswet had deze Afdeling in onteigeningszaken geen enkele rol.

De gemeenteraad van Moerdijk heeft een onteigeningsbeschikking gegeven om een stuk land te onteigenen waarop een ringweg gerealiseerd moet worden. Het betreft een perceel dat door het Rijksvastgoedbedrijf wordt verpacht. Met de eigenaar van de grond (het Rijksvastgoedbedrijf) bestaat minnelijke overeenstemming. Met de pachter daarentegen konden geen afspraken worden gemaakt over het beëindigen van de pacht. Daarom stapte de gemeenteraad naar de rechtbank om onteigening af te dwingen.

De rechtbank bekrachtigt de onteigeningsbeschikking gedeeltelijk: alleen het pachtrecht werd onteigend. De gemeenteraad gaat daar niet in mee en stuurt in hoger beroep op de Afdeling aan op onteigening van het perceel zodat het pachtrecht komt te vervallen vanwege de titelzuiverende werking van onteigening.

De Afdeling geeft de gemeenteraad gelijk: het is niet mogelijk om alleen een pachtrecht te onteigenen. Onteigening ziet in alle gevallen op de onroerende zaak. Wanneer de onteigening wordt uitgesproken vervallen ook alle andere lasten en rechten die op de onroerende zaak rusten, zoals dus ook het pachtrecht (“titelzuivering”). Gedeeltelijke bekrachtiging van een onteigeningsbeschikking is wel mogelijk, maar is bedoeld voor bijvoorbeeld de situatie dat onteigening slechts noodzakelijk is voor een deel van het onroerende goed. De Afdeling bekrachtigt de onteigeningsbeschikking die de gemeenteraad gegeven heeft. Deze uitspraak in hoger beroep is geen verrassing. Wordt u ook geconfronteerd met onteigening, op korte(re) of lange termijn? Aarzel niet om contact op te nemen voor een gepast advies.