Netcongestie is voorzienbaar geworden
De Raad van Arbitrage in bouwgeschillen oordeelde op 9 december 2025 over een casco bedrijfsunit, inclusief elektra-aansluiting.[1] De oplevering vond 141 werkdagen na de afgesproken datum plaats, doordat de elektriciteitsaansluiting niet tijdig tot stand kwam. De opdrachtgever vorderde de contractuele boete van € 8.460 op grond van paragraaf 42 lid 2 UAV 2012. De aannemer wees op vertraagde levering van het trafostation, ontbrekende vergunningen en netcongestie.
Het beroep op overmacht werd afgewezen. Doorslaggevend was dat netcongestie in het betreffende gebied al jaren speelde en daarmee voorzienbaar was. Van de aannemer had mogen worden verwacht dat hij door vooroverleg met de nutsbedrijven had geïnventariseerd of de aansluiting binnen zijn eigen planning - en dus binnen de overeengekomen bouwtijd - realistisch was. Ook de vertraagde levering van het trafostation en de ontbrekende vergunningen leverden geen overmacht op. Dat de aannemer zijn opdrachtgever gedurende het traject steeds had geïnformeerd, hielp niet: transparantie neemt de toerekenbaarheid niet weg. De boete werd volledig toegewezen.
De les is hard maar duidelijk: een overeengekomen opleverdatum is een fatale termijn.
Het verschil zit in uw dossier
Toch is niet elk beroep op overmacht kansloos. Dat blijkt uit een arbitraal vonnis van de Geschillencommissie Verbouwingen en Nieuwbouw van 28 augustus 2024, over een appartement dat ruim een half jaar te laat werd opgeleverd.[2] De ondernemer moest € 9.980 schadevergoeding en € 260 klachtengeld betalen.
Ook hij beriep zich op overmacht wegens de netbeheerder, en ook hij had zijn aanvraag ruim op tijd ingediend: op 22 december 2021, voor een bouwtijd die tot mei 2023 liep. Wat hem opbrak, was wat daarna gebeurde - of beter: niet gebeurde. Pas op 1 februari 2023, dertien maanden na de aanvraag, nam hij voor het eerst contact op met de netbeheerder over het realiseren van de aansluiting. Van bindende afspraken of een ingebrekestelling bleek niets. Arbiters wezen erop dat hij na ingebrekestelling in kort geding nakoming had kunnen vorderen op straffe van een dwangsom.[3] Kortom: onvoldoende en te laat ingespannen, dus toerekenbaar.
De arbiters trokken zelf de vergelijking. De ondernemer beriep zich op drie vonnissen van de Raad van Arbitrage waarin een beroep op overmacht juist wél was gehonoreerd.[4] Die zaken lagen anders, aldus arbiters: daarin had de aannemer de netbeheerder bij herhaling - zij het tevergeefs - aangemaand de aansluiting tijdig te realiseren.
Het verschil tussen wel en geen boete lag dus niet in het recht en niet in de netcongestie zelf, maar in wat de aannemer aantoonbaar had ondernomen.
De achttien weken-termijn is een claimroute, geen verweer
Veel aannemers wijzen op de wettelijke aansluittermijn. Terecht: de netbeheerder moet binnen een redelijke termijn aansluiten, en die termijn is in elk geval verstreken als de aansluiting niet binnen achttien weken na de aanvraag is gerealiseerd. Overschrijdt de netbeheerder die termijn, dan is hij in beginsel schadeplichtig jegens de aanvrager.[5]
Bovenstaande vordering is er echter één van u op de netbeheerder. Het is geen verweer tegen uw eigen opdrachtgever. Het argument: “ik heb ruim binnen de termijn aangevraagd, mij valt niets te verwijten” werd in de zaak hierboven verworpen. Een aansprakelijkheidsuitsluiting in de voorwaarden van de netbeheerder kunt u niet zomaar doorschuiven naar een consument-koper.
Wat u nu kunt doen
Bent u aannemer, dan is de les tweeledig: onderzoek vooraf en houd alles nauwgezet bij.
Vraag vóór het uitbrengen van uw offerte bij de netbeheerder na of aansluiting binnen de beoogde bouwtijd haalbaar is, en leg dat antwoord schriftelijk vast.
Neem netcongestie expliciet op als grond voor termijnverlenging, of regel uitdrukkelijk dat de aansluiting geen onderdeel is van uw opleververplichting.
Doe tijdig en schriftelijk een beroep op termijnverlenging zodra vertraging dreigt.
Blijf de netbeheerder schriftelijk aanmanen, stel hem zo nodig in gebreke en overweeg een kort geding. Uw opdrachtgever informeren is niet genoeg.
Reken niet op matiging van de boete. De Hoge Raad hanteert een terughoudende maatstaf: matiging kan pas als toepassing van het boetebeding tot een buitensporig en daarom onaanvaardbaar resultaat leidt.[6]
Bent u opdrachtgever, dan staat u sterker dan u wellicht denkt. Ook u heeft er belang bij vast te leggen wat “opgeleverd” betekent - met of zonder werkende aansluiting - en te overwegen of u een ontbindende voorwaarde of garantie wilt als het project zonder stroom voor u waardeloos is.
Tot slot
Netcongestie is geen natuurramp meer waar niemand iets aan kan doen, maar een contractueel risico dat u vooraf kunt verdelen. Wie dat bij het sluiten van de overeenkomst regelt, voorkomt een discussie die achteraf zelden goed afloopt.
Loopt uw project vertraging op door een uitblijvende netaansluiting, ontvangt u een boetebrief, of wilt u uw contract of algemene voorwaarden hierop laten aanpassen? Neem gerust vrijblijvend contact met ons op.
[1] Raad van Arbitrage in Bouwgeschillen 9 december 2025, nr. 37.968.
[2] Geschillencommissie Verbouwingen en Nieuwbouw 28 augustus 2024, ref. 251656/390039.
[3] vgl. Rechtbank Gelderland (vzr.) 25 juli 2018, ECLI:NL:RBGEL:2018:3667.
[4] Raad van Arbitrage in Bouwgeschillen 9 april 2021, nr. 81747 & nr. 81788 en 15 november 2021, nr. 81879.
[5] vgl. Rechtbank Oost-Brabant 13 september 2023, ECLI:NL:RBOBR:2023:6120 en Rechtbank Gelderland 28 februari 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:1076.
[6] Hoge Raad 27 april 2007, ECLI:NL:HR:2007:AZ6638, r.o. 5.3 en Hoge Raad 13 juli 2012, ECLI:NL:HR:2012:BW4986, r.o. 3.4.2.
