Artikel "Supersnelrecht werkt niet" in het Nederlands Dagblad door mr J.W.A. van Dommelen
4 Januari 2010
Als eerzame huisvaders op de eerste dag van het nieuwe jaar de vuurwerkstoep schoonvegen is het weer voorbij, de kortstondige staat van beleg die jaarwisseling heet. De enorme politiemacht ontspant en heeft dat etmaal dan ruim 800 oud-en-nieuw arrestanten naar de cel geloodst. Zo’n getal wordt door het Openbaar Ministerie ook actief gecommuniceerd en de boodschap voor de bevolking is duidelijk: U accepteert geen rellen, maar wij ook niet.
Snelrecht
Deze maand worden daarom in alle arrondissementen in Nederland snelrechtzittingen gehouden. Rellen zijn allang geen grote steden probleem meer.
Neem nou Woudenberg, twee jaar geleden. Vier politieagenten hielden de nacht van oud en nieuw toezicht. Het jaar daarvoor was er al flink wat vernield dus ze waren op hun hoede. Snel na middernacht werd de sfeer grimmig onder een groep van zo’n 150 tot 200 aanwezigen van uiteenlopende leeftijd. Het begon met zwaar vuurwerk gooien naar de agenten. Toen sneuvelde een ruit van een winkel. De agenten vroegen om bijstand en te hulp geschoten agenten werden vervolgens uitgescholden, bekogeld met volle flessen drank, bierkratten, stoelen, stenen en vuurwerk. Een agent werd op zijn been getrapt en met een krat geslagen. Een andere agent kreeg een volle fles drank tegen het achterhoofd. De uitgerukte mobiele eenheid kon uiteindelijk de menigte uit elkaar drijven.
Dit soort daders wacht deze maand dus een snelle en zeer koude justitiële ontvangst.
Gaat het om geweld tegen mensen met een publieke taak zoals politie, ambulancepersoneel en brandweer tijdens oud en nieuw dan is voor Justitie de boot echt aan en wordt de strafeis 150% hoger dan normaal. Hogere geldboetes, hogere taakstraffen, langere gevangenisstraffen en direct uitvoeren of uitzitten. Of huisarrest voor de volgende jaarwisseling.
Supersnelrecht
In de grote steden is er daarnaast ook supersnelrecht. Dan komt de verdachte binnen twee a drie dagen op zitting, meteen uit de cel. Daar is vorige jaar al wat ervaring mee opgedaan; 35 personen hebben zich toen bij de supersnelrechter moeten verantwoorden. De ervaring is nog niet echt positief.
In enkele dagen het complete dossier panklaar op de zitting brengen waarbij ook nog eens de advocaat zijn rol kan vervullen is geen sinecure. Ook de Raad voor de Rechtspraak had in de evaluatie op dat supersnelrecht kritiek. Een termijn van drie dagen geeft in veel gevallen onvoldoende ruimte voor een zorgvuldige en complete dossieropbouw, voorbereiding door de verdediging, de positie van het slachtoffer met alle afbreukrisico van dien, aldus de raad. Recht vraagt zorgvuldigheid en dus tijd.
Verhaal van schade
Maar supersnelrecht geeft nog meer praktische problemen. In november van het vorig jaar is een convenant gesloten tussen het Openbaar Ministerie Den Haag, het Verbond van Zorgverzekeraars en Politiekorpsen Haaglanden en Hollands Midden. In dit convenant is afgesproken dat het Openbaar Ministerie de verzekeraars informeert wanneer verdachten van geweld worden vervolgd. Als verzekeraars slachtoffers van oudejaarsgeweld schadeloos stellen treden ze in de rechten die verzekerden en kunnen ze bij het Openbaar Ministerie nadere informatie vragen om alle schade via de burgerlijke rechter op die daders te verhalen. Als een slachtoffer bijvoorbeeld in een ziekenhuis wordt opgenomen kan een verzekeraar de kosten van een ziekenhuisopname verhalen op de geweldpleger. Omdat dit in de praktijk nog weinig gebeurt is zo’n convenant heel zinvol. Het blijkt echter dat supersnelrecht zich met deze afspraken nog slecht verdraagt. De zaak is vaak al afgesloten en gearchiveerd voordat de informatiestroom naar verzekeraars op gang gekomen is. Zo snel gaat het. Ook om die reden is het supersnelrecht geen echt bruikbare methodiek voor dit soort zaken.
Maar ook niet in situaties van meerdere verdachten die onderling strijdige verklaringen afgeven dan wel in strijd zijn met politiebevindingen. Dan wordt het te ingewikkeld. En daarmee verliest het supersnelrecht met zijn vliegende vaart veel van zijn oud en nieuw-bruikbaarheid en blijft het vooral een symboolmaatregel.
Overigens, voor wie eigenlijk? Boezemt supersnelrecht preventief vrees in bij de geweldplegers? Dat is nog niet aangetoond maar ook niet waarschijnlijk als je de vaak benevelde toestand in aanmerking neemt van de feestgangers.
Maar voordat we afsluiten met een klaagzang over de wereld waarin we leven, past nog een andere kanttekening bij het oudjaarrumoer. Onderzoekers van de Politieacademie concluderen dat de onrust tijdens de jaarwisseling zich behalve in sommige wijken van de grote steden vooral concentreert in gemeenten met een orthodox christelijke signatuur. Dat lijkt een hardnekkige trend te zijn dat volgens prof. Adang van die Politieacedemie te maken heeft dat jongeren in de Biblebelt hun kans schoon zien de jaarwisseling als uitlaadklep te gebruiken. Dat brengt christenen die schande spreken van het oudejaarsonrust tot ootmoed. Er is nog veel werk aan de winkel, maar dat vraagt om ander soort vuurwerk.
Mr J.W.A. (Jan Willem) van Dommelen is advocaat bij Bouwman Van Dommelen Advocaten te Veenendaal.
Actualiteiten
- 9 Februari 2010
Uitspraak in beroep: beschuldigingen PEACE van "massale fraude" en "vervalste etiketten" zijn in strijd met de Nederlandse Reclame Code. - 25 Januari 2010
Column januari 2010 door mr A. Klaassen in het Reformatorisch Dagblad - 21 Januari 2010
Reactie op Wildersproces door mr A. Klaassen in het Nederlands Dagblad - 15 Januari 2010
Artikel 'Griep als rampoefening' in het Nederlands Dagblad door mr J.W.A. van Dommelen