Column “Nieuwe nuchterheid” in het Nederlands Dagblad door mr J.W.A. van Dommelen
27 Juni 2011
Nieuwe nuchterheid
Rechtsom of linksom, het populisme van de afgelopen jaren heeft ons veranderd. Jarenlang kon het ongenoegen van de onderbuik via de politieke bedding door ons land stromen. Ze leverde uiteindelijk een afzetting op van een soort nieuwe nuchterheid. In regeringsbeleid maar ook in de rechtspraak.
Deze regering mag, met de zegen van de kiezers, hard ingrijpen op de weliswaar gesubsidieerde maar heilige huisjes van de kunst, de kinderopvang en integratie. De tijd is daarvoor blijkbaar rijp. De kritiek op het systeem die van buiten kwam heeft zich kennelijk in ons genesteld.
Dat geldt ook voor het rechterlijk systeem. Mensen die rechtspreken ademen net zo goed de geest van de tijd in. Ze voelen, bewust of onbewust, de roep om aanpakken en doorpakken en zeggen wat gezegd moet worden. En doen daar wat mee.
harder straffen
Treffend komt dat uit in een rapport van de Raad voor de Rechtspraak van enkele weken geleden over de vraag of de rechter in Nederland nu wel of niet “soft” straft. Wat blijkt: de strafrechter is in de afgelopen 10 jaar gemiddeld tien procent zwaarder gaan straffen. Bij geweldsmisdrijven is hij zelfs twintig procent strenger geworden. En het aantal celstraffen groeide.
Ging het in de afgelopen 10 jaar om lichtere vergrijpen, waar de burger zich wel enorm aan ergert zoals vernielingen, dan wist de strafrechter de dader flink te vinden: maar liefst 70 procent harder dan voorheen.
Het gekke is dat dit beeld niet bestond. In de publieke en de politieke opinie straft de rechter veel te soft. Dat zou zelfs moeten worden aangepakt met wetgeving rond minimumstraffen.
Uit dit onderzoek blijkt nu dat de publieke roep om zwaarder te straffen de rechtsprekers wel degelijk beïnvloed heeft.
overlast aanpakken
Maar niet alleen strafrechters pakken steviger door. Dat geldt ook voor ook rechters die moeten oordelen in bijvoorbeeld overlastzaken.
Steeds vaker helpen rechters woningbouwverenigingen mee orde op zaken te stellen.
Het probleem is dan dat de buurt dol wordt van een gezin dat aanhoudend ernstige geluidsoverlast produceert. En met name ook ’s nachts. Zo’n woningbouwvereniging probeert eerst van alles: ze isoleert de woning met geluidwerende wanden en ze organiseren hulpverleningstrajecten maar soms helpt dat allemaal niet. Het bonken, gillen, stampen en schreeuwen van de ouders en kinderen van dat gezin houdt de buurt vaak maanden in haar greep. Om te eindigen bij de rechter.
Die moet oordelen over de vordering van de woningcorporatie om deze huurders te mogen ontruimen.
De neiging van de rechter om aan een grondrecht te morrelen- je moet zeker met kinderen toch ergens kunnen wonen - was nooit groot maar rechters schuiven steeds meer op. Steeds vaker geven ze de overlastbezorgers van katoen. En staan toe dat ze ontruimd worden.
In dat rijtje voorbeelden staat de uitspraak van de Utrechtse rechter van dit voorjaar. Het ging om een alleenstaande vader met twee zonen. Hij huurde een woning van een woningbouwcorporatie en op de man zélf was niet veel aan te merken. Dat gold niet voor zijn zonen; de buurt kreeg steeds meer last van het gedrag van de jongens. Diefstal, het binnendringen van een schoolgebouw,vandalisme, schoolverzuim, overlast, op alle domeinen waren er problemen. De woningbouwvereniging moest iets omdat ze zich als sociaal verhuurder verantwoordelijk voelde voor de leefbaarheid van de buurt. De 46 handtekeningen van de buurtbewoners spraken boekdelen Ze vroegen de rechter om vertrek van de man. En de rechter ging akkoord.
Het –vooral juridische- argument dat vader als huurder niet de directe veroorzaker van de overlast was, had het vroeger beter gedaan. Want de rechter nam het de vader nu kwalijk dat hij niet tegen zijn zonen had opgetreden. Hij had meer thuis moeten zijn om te corrigeren. Omdat hij zijn rol van toezichthouder op zijn thuiswonende kinderen niet goed had vervuld moest hij zijn huurwoning uit. Zo verloor de man zijn huis aan het gevoel dat “het ergens een keer ophoudt”.En bij dat “ergens” zijn we dus tegenwoordig sneller dan vroeger.
kleur
Terug naar de politiek, de arena van het publieke woord en het volksgevoel. De bakens lijken wat verzet te zijn. Nieuwe nuchterheid in het publieke leven heeft aantrekkingskracht. Het corrigeert wat in de loop der tijd scheefgroeide.
En toch. Als het lang zwart-wit-oneliners regent, levert dat uiteindelijk en op z’n best een grijs landschap op. Maar kleur op de velden krijgen we pas met doordachte en samenbindende vergezichten.
Mr J.W.A. van Dommelen is advocaat bij Bouwman Van Dommelen Advocaten te Veenendaal.
Actualiteiten
- 14 November 2011
Column "Klokkenluiders moeten van hun hij-zal-wel-gelijk-hebben-imago af" in het Nederlands Dagblad door mr J.W.A. van Dommelen - 19 September 2011
Nieuwe personenvennootschappen van de baan - 25 Augustus 2011
Column “De weigerambtenaar: geus of dubieus?” in het Nederlands Dagblad door mr J.W.A. van Dommelen - 11 Juli 2011
Column "Meldpunt Ouderenmishandeling" door mr J.W.A. van Dommelen - 29 Juni 2011
Column “Wet Dwangsom” door mr G.H.A. Versluis