Actueel

Omdat het recht ons de hele dag bezighoudt komt u onze advocaten tegen in uitspraken en publicaties.
Op deze pagina houden we u actueel op de hoogte.

Artikel 'Tranen met duiten' in het Nederlands Dagblad door mr J.W.A. van Dommelen

19 Mei 2010


Met hun statement “de broeders hebben ons uitgekleed, nu gaan wij de kerk uitkleden”, verklaarden twee Limburgse misbruikslachtoffers in maart van dit jaar de jacht voor geopend.
En dat de misbruikkwestie voor de Nederlandse kerkprovincie een miljoenenverslindende affaire wordt, staat nu al vast. Daarvoor hoeven we niet eens naar de Verenigde Staten te kijken. In Ierland bijvoorbeeld heeft een commissie al honderden miljoenen euro’s toegewezen aan dertienduizend slachtoffers van misbruik.
Ook in Nederland komt de zaak nu dus op stoom. Allereerst door de bijna dagelijkse melding van nieuwe gevallen. Maar zeker ook na het Deetman- rapport van vorige week dat een breed archiefonderzoek aankondigt en het horen van zoveel mogelijk getuigen, beschuldigden en verantwoordelijken. Een soort Waarheidscommissie die, gewild of niet, structuur en legitimatie zal gaan bieden voor de zich ontrollende megaclaim. Met de kerk op de korrel als falende werkgever en toezichthouder. Want bij de kerk zitten de verhaalsmogelijkheden.

Geschikt gereedschap?
Toch zijn de middelen om de schade vergoed te krijgen voor veel gevallen juridisch erg beperkt.
Want allereerst: ons strafrecht zal in de meeste oude kwesties niet goed bruikbaar zijn. Vaak zijn de zaken verjaard. Bovendien zijn de risico’s op vrijspraak wegens bewijsproblemen groot, simpel door het verstrijken van de jaren. Hoe moet het Openbaar Ministerie in die oude zaken het bewijs leveren als de priester in kwestie ontkent? En vrijspraak maakt de wond voor slachtoffers nog groter. Daar helpt ook geen afschaffing van de verjaringstermijn aan.

Maar stel dat het lukt een dader strafrechtelijk veroordeeld te krijgen, dan is nog de vraag of de civiele schadevergoedingsvordering die daarop volgt, niet is verjaard. Letselschadeadvocaten hebben terecht in de media gezegd dat die verjaring pas speelt als je er als kerk een beroep op doet. En dat het netjes van de kerk zou zijn als ze van dat recht afzag. Maar eerlijk gezegd is de verwachting niet dat de kerk zich vrijwillig zal laten uitkleden.

En dan de schade zelf. Wat kun je claimen binnen de huidige mogelijkheden?
Slachtoffers van misbruik zullen hun schade beschrijven in termen van verdriet, leed en geschonden vertrouwen. Vaak geeft het blijvende invloed op hun relaties, ontwikkeling en leven. Misschien zijn mensen blijvend angstig en onzeker en heeft dat hun carričrekansen beperkt. Maar voor het succesvol claimen van vergoeding van schade moet het verband tussen het misbruik en de concrete schade wel aannemelijk zijn. Kun je aantonen dat juist dat jarenlang verzwegen misbruik heeft gezorgd voor je burn-out en je ontslag op 50-jarige leeftijd, met alle inkomensterugval van dien? Ga er als advocaat maar aan staan.
Vaak zal slechts een “kale”smartengeldclaim overblijven. En daar moeten we in Nederland geen overdreven verwachting van hebben.

Verzekerd?
Het zou de slachtoffers helpen als een verzekering kon worden aangesproken. De Rooms-Katholieke kerk is tot het jaar 2000 tegen aansprakelijkheid verzekerd geweest bij Aegon. Uiteindelijk is met een protesterende Aegon een schikking bereikt die erop neerkomt dat Aegon maximaal 1 miljoen euro gaat uitkeren. Die dekking geldt voor misbruikzaken van vóór 2000 en ook alleen nog eens voor zaken die ook via de rechter bewezen moeten zijn..
Inmiddels is Nationale Nederlanden de aansprakelijkheidsverzekeraar van de kerk. En die hebben misbruik uitgesloten. Misbruik na 2000 moet de kerk dus helmaal zelf vergoeden. Die positie drukt de kerk sterk in het defensief.

Liefde en recht
Toch zou dat anders moeten. Want als aannemelijk is dat er door de jaren heen in Nederland vele honderden slachtoffers zijn van sexueel misbruik door kerkelijke gezagsdragers, hebben we het over een grootschalig probleem. Er zijn daardoor veel mensen beschadigd. Maar ook het gezag en de getuigenis van de kerk heeft enorme schade opgelopen.
Dat juist de kerk hier de aangesproken partij is en niet de landelijke bond van gymnastiekverenigingen maakt dat via de lijnen van liefde en recht gereageerd moet zou moeten worden. Dat bekent niet alleen eerlijk onderzoek naar feiten, erkenning van schuld en lessen voor de toekomst trekken, maar ook actief zoeken naar verzoening.
De eerste onderwerpen aan Deetman uitbesteden, was een passende stap. Maar er moet ook gezocht worden naar verzoening, naar compensatie. Er moet daarin recht gedaan worden aan de slachtoffers, ook al zijn de formele aanspraken op vergoeding van schade inmiddels misschien juridisch erg dun of afwezig.
Het past juist een kerk hier niet defensief of kruimelig te zijn. Ook van haar aanpak van deze zwarte bladzijde uit haar geschiedenis kan getuigenis uitgaan. Waarom niet zelf het initiatief nemen tot een schadevergoedingsregeling die vlot tot uikering leidt van een -in principe- vaste smartengeldvergoeding? Bijvoorbeeld een systeem dat te vergelijken is
met de nationaal geregelde vergoeding voor asbestslachtoffers. Een beproefde methode, die veel gesteggel voorkomt.
Er is al heel wat rechtspraak over smartengeld bij sexueel misbruik. Het zal dus niet al te moeilijk zijn een goed referentiebedrag te vinden.
Laat de kerk niet wachten tot de advocaten voor de deur staan.

Mr J.W.A. (Jan Willem) van Dommelen is advocaat bij Bouwman Van Dommelen Advocaten te Veenendaal.

Actualiteiten

Recht doen.

Particulier

Particuliere clienten mogen bij ons rekenen op uitstekende juridische dienstverlening op persoonlijke maat.

Bedrijven

Ondernemers zoeken korte lijnen en praktische slagkracht op allerlei juridisch terrein. Van deskundige advocaat- ondernemers die weten waar het over gaat.

Organisaties

Bestuurders en management van non-profit organisaties zijn maatschappelijke ondernemers geworden. We ondersteunen ze al jaren als huisadvocaat.